Hộ kinh doanh là gì? Giải đáp 7 câu hỏi thường gặp trước khi bắt đầu kinh doanh

Hộ kinh doanh là gì, ai được đăng ký, nộp thuế và đóng bảo hiểm xã hội ra sao?
Bán hàng online, mở quán cà phê nhỏ hay cửa hàng tạp hóa – rất nhiều người lựa chọn mô hình hộ kinh doanh để khởi sự. Tuy nhiên, không ít người vẫn lúng túng về thủ tục, nghĩa vụ thuế và pháp lý.
Bài viết dưới đây tổng hợp 7 câu hỏi thường gặp về hộ kinh doanh, giúp bạn nắm rõ trước khi bắt đầu hoạt động kinh doanh.

1. Hộ kinh doanh là gì?

Hộ kinh doanh là hình thức kinh doanh nhỏ lẻ do một cá nhân hoặc các thành viên trong cùng một hộ gia đình đăng ký và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh.
Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh:
• Không có tư cách pháp nhân
• Không được mở chi nhánh, văn phòng đại diện
• Chỉ được đăng ký 01 hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc
Trường hợp nhiều thành viên trong hộ gia đình cùng đăng ký, phải ủy quyền cho một người làm đại diện, người này được ghi là chủ hộ kinh doanh.

2. Cá nhân kinh doanh khác gì hộ kinh doanh?

Trên thực tế:
• Cá nhân kinh doanh: thường hiểu là một người kinh doanh độc lập
• Hộ kinh doanh: có thể do một người hoặc nhiều người trong hộ gia đình cùng tham gia
-> Tuy nhiên, pháp luật hiện hành gọi chung là “hộ kinh doanh”, áp dụng thống nhất các quy định về đăng ký, quản lý và thuế.
Vì vậy, dù bạn kinh doanh một mình hay cùng gia đình, vẫn đăng ký theo mô hình hộ kinh doanh.

3. Hộ kinh doanh có mã số thuế không?

Có. Hộ kinh doanh được cấp mã số thuế ngay khi đăng ký kinh doanh.
Từ 01/7/2025, theo Thông tư 86/2024/TT-BTC và Nghị định 168/2025/NĐ-CP:
• Mã số thuế hộ kinh doanh được thay thế bằng số định danh cá nhân của chủ hộ
• Hệ thống thuế sẽ tự động đồng bộ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư
Một số trường hợp xử lý phổ biến:
• Chưa có mã số thuế cá nhân: đăng ký thuế lần đầu tại cơ quan thuế hoặc Cổng dịch vụ công
• Có nhiều mã số thuế: thực hiện hợp nhất về một mã duy nhất gắn với số định danh cá nhân
-> Hiểu đơn giản: mã số thuế hộ kinh doanh chính là số CCCD của chủ hộ.

4. Ai được thành lập hộ kinh doanh?

Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh có thể được thành lập bởi:
• Cá nhân là công dân Việt Nam, đủ năng lực hành vi dân sự
• Hộ gia đình có các thành viên là công dân Việt Nam (có người đại diện)
Không bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh đối với:
• Hoạt động sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp
• Bán rong, buôn chuyến, kinh doanh nhỏ lẻ có thu nhập thấp
(Trừ trường hợp thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện)

5. Đăng ký hộ kinh doanh như thế nào?

Từ 01/7/2025, hộ kinh doanh đăng ký tại UBND cấp xã nơi đặt trụ sở kinh doanh.
Hình thức nộp:
• Trực tiếp tại UBND cấp xã
• Trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia
- Thời gian xử lý: 03 ngày làm việc nếu hồ sơ hợp lệ.
Quy trình đăng ký hộ kinh doanh gồm 3 bước chính:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
• Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh (theo mẫu quy định)
• Bản sao CCCD của cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình
• Văn bản ủy quyền có công chứng/chứng thực nếu hộ gia đình cử người đại diện
Bước 2: Nộp hồ sơ đăng ký
• Trực tiếp tại bộ phận một cửa của UBND cấp xã nơi đặt trụ sở kinh doanh
• Hoặc nộp online tại dichvucong.gov.vn bằng chữ ký số
Bước 3: Nhận kết quả
• Trong vòng 03 ngày làm việc, nếu hồ sơ hợp lệ, UBND cấp xã cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và gửi thông tin sang hệ thống thuế để cấp mã số hộ kinh doanh (cũng là mã số thuế)
• Trường hợp hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan tiếp nhận sẽ có thông báo cụ thể để người nộp sửa đổi, bổ sung

6. Hộ kinh doanh nộp thuế như thế nào?

Tùy ngành nghề và doanh thu, hộ kinh doanh có thể phải nộp:
• Thuế giá trị gia tăng (GTGT)
• Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)
• Các loại thuế khác nếu kinh doanh hàng hóa, dịch vụ đặc thù
Từ 01/01/2026, theo Luật Thuế TNCN sửa đổi:
• Hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở lên phải nộp thuế GTGT và TNCN
Người nộp thuế có thể thực hiện nghĩa vụ qua 3 hình thức:
• Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính
• Ứng dụng eTax Mobile
• Trang https://thuedientu.gdt.gov.vn/etaxnnt/Request

7. Hộ kinh doanh đóng BHXH như thế nào?

Theo Luật BHXH 2024, từ 01/7/2025, chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
Mức đóng BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh được tính như sau:
- Tổng tỷ lệ đóng: 25% mức tiền lương làm căn cứ đóng, trong đó: 
+ 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất
+ 3% vào quỹ ốm đau và thai sản
- Tiền lương làm căn cứ đóng do chủ hộ tự lựa chọn, nhưng: 
+ Không thấp hơn mức tham chiếu
+ Không vượt quá 20 lần mức tham chiếu
- Với mức lương cơ sở hiện hành 2.340.000 đồng/tháng, mức đóng tối thiểu là:
 585.000 đồng/tháng
+ Chủ hộ có thể chọn đóng theo tháng, quý hoặc 6 tháng/lần.

Giải pháp cho hộ kinh doanh trong giai đoạn siết chặt quản lý

Trong bối cảnh:
• Thuế quản lý chặt hơn
• Hóa đơn điện tử trở thành yêu cầu bắt buộc
• Doanh thu dễ bị đối soát đa nguồn
-> Hộ kinh doanh nên chủ động sử dụng phần mềm bán hàng phù hợp.
-> Sofipos là phần mềm bán hàng được thiết kế cho hộ kinh doanh, giúp:
• Quản lý bán hàng đơn giản, dễ dùng
• Phần mềm bán hàng đáp ứng thông tư 152
• Ghi nhận đầy đủ hàng hóa xuất – nhập trong kỳ
• Hỗ trợ xuất hóa đơn điện tử đúng quy định
• Lưu trữ dữ liệu minh bạch, dễ đối chiếu khi kê khai thuế
- Sofipos không chỉ giúp bán hàng thuận tiện, mà còn là công cụ hỗ trợ hộ kinh doanh tuân thủ đúng quy định pháp luật.